Slachtoffer van gaslighting

Omdat het momenteel echt een thema lijkt bij mijn cliënten breng ik hierbij 'gaslighting' onder de aandacht. Gaslighting is destructief en onbekend, maar veel mensen worstelen ermee. Alleen al de wetenschap dat je gegaslight wordt scheelt veel. Toch brengt het veel verdriet, angst en boosheid voor het slachtoffer. Dit is een verhaal van lang geleden, maar daardoor niet minder actueel voor de slachtoffers van gaslighting.

Het zat er al jaren aan te komen. Dat denk ik achteraf. Op een dag heb ik de knoop doorgehakt en een jarenlange vriendschap beëindigd. Ik wilde me niet langer door haar laten kwetsen. Het was klaar en deze keer voorgoed.

Ze vond me veranderd, harder geworden en dat vond ze jammer. Ik was minder leuk zo.

Er kwam steeds meer kritiek. Ik zag het allemaal verkeerd. Ik had het verkeerd begrepen. Zaken werden voor mijn voeten gegooid. En ik probeerde eromheen te draaikonten.

Op zo'n moment was ik verbijsterd, geschokt, in de war. Het zou voor mijn eigen bestwil zijn. Andere mensen durfden het blijkbaar niet te zeggen en zij zat in de juiste positie als vriendin om me daarmee te confronteren. 

Ik had de gewoonte opgepakt om dit soort gesprekken meteen op te schrijven. Even afzonderen, telefoon pakken en in de notities noteren wat ze zei, wat mijn reactie was, haar houding. Ook de sfeer, wat ik in haar ogen las, haar stelligheid. Op deze manier kreeg ik zicht op de situatie. Niet dat ik niet doorhad dat er iets niet klopte, maar ik moest weten hoe het gebeurde. Ben ik nou gek of is zij het? Waar zat de verschuiving. Hoe deed ze dat. Soms ging het met de mantel der liefde, soms als een koude douche, soms subtiel verwijtend.

In kwetsbare perioden was ik zo blij dat ze er was. Dat er iemand was die met een blik, een woord, een gebaar, meteen wist wat ik bedoelde. Iemand die me door en door kende. Het voelde veilig, afhankelijk en bedreigend. We hebben fantastische tijden gehad, veel van elkaar gehouden, lief en leed gedeeld, maar er was iets heel ongezonds.

Ik kwam het min of meer per ongeluk tegen. Gaslighting. Er was dus een naam voor. Op het internet herkende ik niet zozeer de uitspraken van een gaslighter, maar wel de verdraaiingen, de verbazing dat het altijd bij mij terecht kwam, de pijn dat iemand waar ik van hield dit met me deed. Soms met een glimlach, soms met een belerende toon, en als ik hoofdschuddend reageerde, was het iets waar ik vooral naar moest kijken volgens haar.

Maar ik wilde niet opgeven en ging er volledig voor door mijn hart open te houden, mijn zielenroerselen te blijven vertellen en niet te oordelen. Het werd steeds duidelijker. Ik hield vast aan iets wat er niet was. Deze conclusie werd steeds weer bevestigd. De appjes waren lege zinnen geworden, de belangstelling minimaal.

En op die dag besloot ik dat het genoeg was. Niet meer praten en weer hetzelfde laten gebeuren of een ijskonijn tegenover me te hebben die het niets lijkt te schelen. Via de app heb ik de vriendschap verbroken en haar vervolgens overal geblokkeerd.

Los. Vrij. Me niet meer laten piepelen. Jammer dat het zo moest. Dat voelde ik wel. Heel jammer. Maar er was weinig gemis. Geen boosheid, rancune of verdriet.

De vriendschap ontstond in een kwetsbare periode. Het voelde eerst goed en later kwamen de subtiele signalen, die ik wel oppikte, maar aan de kant schoof. Ik had het eerder meegemaakt. Niet op alle slakken zout leggen, je moet als volwassenen dit kunnen uitpraten, de vriendschap is zo waardevol. Toch?

Ik vond dat ik ermee om moest kunnen gaan omwille van de liefde voor haar, de vriendschap, onze geschiedenis. Daar was ik toch stevig genoeg voor? Tot ik een paar keer thuis in huilen uitbarstte na zo'n 'gezellig' samenzijn. Het was niet meer oké. Ik leed aan de afstand tussen ons. Later schaamde me ervoor dat ik zo lang ben doorgegaan.

Leerpunt is voor mij is de signalen herkennen, serieus te nemen en ernaar te handelen. Gaslighten gebeurt meestal niet expres. Niet in dit geval. Iemand die gaslight is niet per se slecht, maar het kan zeer schadelijk zijn voor de gaslightee en emotionele sporen nalaten.

Het komt voor in vriendschappelijke relaties, maar ook in familierelaties, liefdesrelaties en op het werk. Gaslighting is aangeleerd gedrag om te proberen eigen onzekerheid te verbloemen door de ander onzeker te maken. En dat heeft niets met contact, liefde en verbinding te maken.